Inzichten 2025

Veiligheid ontstaat in samenwerking in het defensie ecosysteem

Christine Boelema Robertus — Wed, 30 Sep 2026 12:00:05 GMT

De defensieopgave verandert de relatie tussen het ministerie van Defensie en haar omgeving. Bedrijven zijn niet alleen leverancier, maar kunnen strategisch partner zijn in ontwikkeling, productie, onderhoud en leveringszekerheid. Kennisinstellingen verbinden onderzoek, talent en toepassing. Provincies en gemeenten maken ruimtelijke, energie- en infrastructurele keuzes mogelijk. Vitale sectoren dragen bij aan continuïteit van energie, communicatie, logistiek en zorg.

Groeien, vernieuwen én inzetbaar blijven bij defensie

Christine Boelema Robertus — Wed, 30 Sep 2026 11:57:29 GMT

De kernvraag is daarom niet alleen hoeveel het ministerie van Defensie investeert, maar hoe zij die investeringen omzet in een krijgsmacht die kan verdedigen, afschrikken, volhouden en zich snel kan aanpassen. Dat vraagt om samenhangende keuzes in governance, programmasturing, portfoliomanagement, organisatieontwikkeling en innovatie. Juist nu de druk stijgt, moet de organisatie overzicht houden, besluiten nemen en blijven leren.

Veiligheid in de nieuwe werkelijkheid

Christine Boelema Robertus — Wed, 30 Sep 2026 11:53:42 GMT

De verandering is fundamenteler dan een verslechterd dreigingsbeeld. We bevinden ons in een grijs gebied tussen oorlog en vrede. Statelijke actoren oefenen druk uit via digitale aanvallen, sabotage, spionage, economische afhankelijkheden en beïnvloeding van het publieke debat. Niet ieder incident is zichtbaar als aanval, de herkomst is niet altijd te achterhalen, maar de impact kan ontwrichtend zijn en het vertrouwen in instituties aantasten.

Van goede intenties naar gerichte netwerksturing

Thierry Franke — Tue, 29 Sep 2026 10:45:11 GMT

Veel netwerken beginnen met energie. Er is een gedeelde ambitie, er worden tafels ingericht en partijen spreken de wens uit om het samen verschil te maken. Maar na verloop van tijd wordt zichtbaar dat goede intenties niet genoeg zijn. Overleggen worden voller, agenda’s worden breder, er worden geen echte besluiten genomen en concrete resultaten zijn soms schaars. Dan dringt de vraag zich op: helpt deze samenwerking ons nog echt vooruit om maatschappelijke impact te maken?

Sterk leiderschap vraagt om koers en veerkracht

Peter Reijns — Tue, 29 Sep 2026 05:00:01 GMT

Keuzes in het nu, zicht op de horizon

Leiderschap vraagt om keuzes in het hier en nu. De druk van stakeholders, de urgentie van cijfers, de roep om snelle resultaten – ze trekken je naar het moment. Maar wie alleen in het nu blijft, verliest de horizon. Juist die horizon geeft richting, betekenis en vertrouwen.

Samenredzaamheid is de ontbrekende pijler in klimaatadaptatiebeleid

Marlou Buist — Tue, 29 Sep 2026 04:00:00 GMT

Dit roept een fundamentele vraag op: hoe bereiden wij ons als samenleving voor op een toekomst waarin extreem week vaker voorkomt, de impact groter wordt en het besef groeit dat niet alle gevolgen van klimaatverandering te voorkomen is?
Steeds vaker wordt daarbij gekeken naar de rol van burgers. Burgers kunnen immers maatregelen nemen om hun kwetsbaarheid voor de gevolgen van klimaatverandering te verkleinen.

Hoe social design ruimte maakt voor nieuwe oplossingen

Pim Meijer — Mon, 28 Sep 2026 09:09:48 GMT

Aan tafel

Bij basisschool De Aremberg in Zwartsluis werd in 2018 een bijzonder project opgezet om de verkeersveiligheid te verbeteren: leerlingen kwamen zelf in actie. Ze werden de ‘omgevingsmanagers’ van het schoolplein, noteerden overtredingen en beloonden goed verkeersgedrag met een stempel. Het idee ontstond nadat social designer Pim Meijer was ingeschakeld om de verkeersveiligheid bij het halen en brengen te helpen verbeteren. In Zwartsluis waren de gemeente, de school en ouders er al lange tijd met elkaar over in gesprek. Maar Pim merkte op dat één belangrijke groep steeds ontbrak aan tafel. ‘De kinderen
zelf’, zegt hij, terugblikkend op het traject. ‘Terwijl zij juist graag wilden bijdragen en hun invloed op het gedrag van ouders vaak groot is.’

Dat inzicht vormde het startpunt voor een aanpak waarin het perspectief van de kinderen centraal stond. ‘De leerlingen mochten zelf bedenken hoe de rol van omgevingsmanager eruitzag’, vertelt Pim. ‘Ze ontwierpen een logo, maakten regels,
organiseerden een ouderavond en ontwikkelden zelfs een theorie- en praktijkexamen voor nieuwe omgevingsmanagers.’ De aanpak werkte. In een pilot van zeven weken verbeterde het verkeersgedrag rond de school merkbaar. Pim: ‘Als een meisje van acht je aanspreekt op je rijgedrag waar andere ouders bijstaan, laat je dat niet nog een keer gebeuren.’

Portfoliomanagement staat, maar werkt het ook echt?

Amir Sharafkhani — Mon, 28 Sep 2026 04:00:00 GMT

Juist na de eerste jaren ontstaat vaak een nieuwe vraag. Het proces staat, maar levert het ook voldoende op? Worden lastige keuzes daadwerkelijk gemaakt? Is er genoeg zicht op capaciteit en financiële middelen? Helpt het portfolio om strategische doelen te realiseren? En lukt het om niet alleen de structuur, maar ook het gedrag rond portfoliomanagement verder te ontwikkelen?

Omgevingsgericht werken als fundament voor samenwerking

Barbara Klomp — Thu, 24 Sep 2026 06:19:35 GMT

Samenwerken vraagt om vaardigheden en organisatiekracht

Samenwerken begint bij mensen. Denk aan verbinden, onderhandelen, omgaan met polarisatie en het zorgvuldig in kaart brengen van de omgeving. In gebiedsontwikkeling komen deze vaardigheden direct samen. Hier ontstaan spanningen, verschillen in tempo en belangen. Het expliciteren van verwachtingen en het benoemen van gezamenlijke mijlpalen helpt. Wanneer alle lagen van de organisatie op de hoogte zijn van afspraken en strategie, verloopt de uitvoering en bestuurlijke samenwerking soepeler.

Omgekeerd denken: vijf manieren om de trein weer betaalbaar te maken

Jan Willem de Kleuver — Tue, 22 Sep 2026 13:56:55 GMT

Sleutelen aan patronen

De betaalbaarheid van de trein hangt nauw samen met de bezettingsgraad, die sinds corona structureel is veranderd. Gemiddeld zijn er minder treinreizigers, waardoor treinen leger zijn, maar op dinsdag- en donderdagochtend zijn ze juist voller dan ooit. Het resultaat: een duur systeem dat twee ochtenden per week piekt en de rest van de tijd onderbenut blijft. Dat maakt het treinsysteem inefficiënt én duur.

Het probleem van de piekbelasting is niet nieuw. Het is extremer geworden na de pandemie, maar zat daarvoor al ingebakken in hoe we leven en werken. In Nederland is het gebruikelijker dan in andere landen om parttime te werken, vanwege persoonlijke vrijheid, mantelzorg of ouderschap. Vaak zijn er vaste dagen voor kinderopvang en
thuiswerken. Zo hebben veel ouders op woensdag verlof en zijn maandag en vrijdag vaak thuiswerkdagen. Het gevolg is dat bijna alle vergaderingen, klantafspraken en kantoorbezoeken in de overige twee dagen worden geperst. Zo
ontstaat een overvolle spits die minder met mobiliteit zelf te maken heeft dan met onze levensstijl. Daarom is de betaalbaarheid van de trein een wicked problem, een probleem zonder eenduidige oorzaak of simpele oplossing. Het is
niet alleen een vervoersprobleem; het hangt samen met de keuzes die we als samenleving maken over werk, vrije tijd, opvang, en schooltijden. Zolang die patronen hetzelfde blijven, blijven ook de bezettingsproblemen bestaan – en dus de hoge kosten.
Wie dit wil doorbreken, moet verder kijken dan treinen en tarieven. Stel je voor dat er op vrijdag gratis kinderopvang is.
Dat universiteiten hun roosters spreiden en niet standaard om 09.00 uur beginnen. Dat werkgevers vergaderingen wat later
op de dag plannen, en niet allemaal op dinsdag en donderdag. Dat zijn geen klassieke ov-maatregelen, maar ze raken wel de kern van het probleem. Daar liggen nieuwe mogelijkheden: niet alleen sleutelen aan prijzen, maar aan patronen. Want bij een wicked problem hoort een bredere blik, en de durf om verder te kijken dan het openbaar vervoer zelf. Dit betekent ook dat er geen quick fixes zijn voor dit probleem. Maatschappelijke patronen veranderen is een kwestie van een lange adem.